|
Publicystyka
Krajobraz telewizyjny – kanały tematyczne
Jest godzina 20 i miliony widzów oglądają na ekranach swoich telewizorów ten sam film. Następnego dnia w pracy i w szkole przez długie godziny komentowane są wątki seansu z poprzedniego wieczora. Tak było, gdy do wyboru był tylko jeden kanał telewizyjny. Potem powstały kolejne programy, a dziś trudno jest zliczyć liczbę kanałów telewizyjnych nadawanych w języku polskim.
Obecnie często używa się w medialnych analizach pojęć takich jak fragmentacja czy segmentacja widowni. I rzeczywiście, widzowie coraz częściej rezygnują z oglądania jednego z czterech głównych kanałów telewizyjnych na rzecz innych stacji, w tym oczywiście stacji tematycznych. Ich popularność wydaje się być zupełnie naturalna. To po trosze tak jak udział w kółku zainteresowań. To wreszcie spełnienie marzenia widza, by telewizja pokazywała właśnie to, co jego interesuje najbardziej.
Pełzająca rewolucja
Do niedawna cztery główne kanały mogły być pewne swej rynkowej dominacji. Pozostałe propozycje programowe mogły liczyć na znaczącą, ale jednak stosunkowo niedużą widownię. Zmiany stały się widoczne już w roku 2006. Wtedy liczona łącznie oglądalność innych kanałów zaczęła przewyższać oglądalność TVP 1. Prawdziwa rewolucja odbywa się niepostrzeżenie właśnie teraz. Z miesiąca na miesiąc rośnie ilość widzów decydujących się na spędzanie czasu na oglądaniu oferty proponowanej przez mniejsze stacje i kanały tematyczne. Licząc średnio od 1 stycznia 2009 roku, w grupie widzów pomiędzy 16. a 49. rokiem życia jest to już 34,1 proc. W ostatnich tygodniach bywa, że w poszczególne dni prawie 50 proc. widzów wybiera te stacje.
Co się stało? Skąd takie wybory widzów? Trudno w tym miejscu pokusić się o zdecydowaną i jednoznaczną odpowiedź. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka istotnych czynników sukcesu. Po pierwsze, rośnie paleta kanałów telewizyjnych. Dziś liczba polskojęzycznych propozycji dawno przekroczyła 100. Po drugie, rośnie ich dostępność – głównie dzięki szybkiemu wzrostowi abonentów platform cyfrowych. Wreszcie, pojawia się wiele ciekawych, często zaskakująco specjalistycznych propozycji, a nadawcy zdają sobie coraz lepiej sprawę z faktu, iż widz oczekuje oferty na coraz to wyższym poziomie. Pod pewnymi względami oferta telewizyjna zaczyna przypominać Internet. Charakteryzuje ją duża możliwość wyboru, a dzięki stosowanemu przez kanały systemowi powtórzeń można powrócić do programu, którego wcześniej nie byliśmy w stanie obejrzeć.
Patrząc na rozwój i zmiany na rynku kanałów telewizyjnych w Polsce i używając metafory kolarskiej, można stwierdzić, iż w wyścigu za pierwszą czwórką jedzie mocna drużyna. Żaden z zawodników nie ma szans dogonić liderów, ale jako drużyna pokazują swą siłę. Oczywiście, z biznesowego punktu widzenia są rywalami, ale tak czy siak ich siła musi być brana pod uwagę. Warto przyjrzeć się, kto odnosi w tym wyścigu największe sukcesy.
Kto w czołówce?
Zostawiając na boku kanał TVP Info i stacje nadające naziemnie, skupić się warto na kanałach dystrybuowanych drogą satelitarno-kablową Tu liderem jest TVN 24. Jak wynika z podsumowania wyników za pierwsze półrocze, udział tej stacji sięga 3,0 proc. w grupie wszystkich widzów. W tej samej grupie kolejne miejsca dzierżą kanały dziecięce Disney Chanel, Jetix i Mini Mini. W tak zwanej grupie komercyjnej (16 – 49 lat) drugie miejsce przypadło filmowemu AXN, a trzecie muzycznej propozycji VIVA Polska. Nieco dalej są kanały dziecięce i Discovery. Wśród tych samych widzów w miastach za TVN 24 uplasował się kanał AXN, a dalej Mini Mini.
Podobnie wyglądają rankingi za rok 2008. Co wynika z tego zestawienia? Niewątpliwie należy docenić sukces flagowego kanału tematycznego grupy ITI – TVN 24, ale trzeba także dostrzec siłę widowni dziecięcej. To właśnie kanały dla najmłodszych robią u nas furorę. Jak twierdzą złośliwi, pełnią rolę kolejnej opiekunki dla najmłodszych. Kanały muzyczne radzą sobie nieźle, ale jednak ich dystans do liderów jest zwykle dość spory. Propozycje filmowe należą często do grupy kanałów płatnych typu Premium, stąd ich oglądalność z natury rzeczy może być niższa. Trzeba zresztą powiedzieć, iż widz ma w tej dziedzinie w czym przebierać. Szeroka jest także oferta stacji sportowych. Obok zadomowionego na rynku polskim i europejskim Eurosportu, swoje kanały sportowe oferują też główni nadawcy: Polsat, TVN i oczywiście TVP. Wbrew jednak panującym powszechnie przeświadczeniom kanały sportowe nie znajdują się w ścisłej czołówce najchętniej oglądanych stacji tematycznych. Ich popularność rośnie, gdy transmitują wydarzenia sportowe z najpopularniejszych dyscyplin. Specyfika sportowych kanałów polega także na tym, iż powtórki wydarzeń sportowych nie dają się jednak porównać z powtórkami dokumentów czy filmów fabularnych. Na koniec warto pamiętać, iż dla największych wydarzeń sportowych czas rezerwują główne programy.
Przyszłość
Najwięksi polscy nadawcy telewizyjni budują portfolio swoich kanałów tematycznych. Stosują tu tzw. zasadę long tail (“długiego ogona”) oznaczającą, iż obok flagowych okrętów pojawiają się coraz to nowe propozycje tematyczne. Jak trudny jest to rynek, i jak niełatwo znaleźć właściwe rozwiązania, wskazuje choćby przykład grupy ITI. Obok sukcesu TVN 24 zanotowała ona porażkę z takimi kanałami, jak TVN Med, czy TVN Lingua. Na pewno dla rozwoju kanałów tematycznych istotne znaczenie ma i będzie miała cyfryzacja. Z całą pewnością widać to już w sieciach kablowych. Analogowa oferta sieci kablowych z technicznej natury rzeczy jest limitowana i nie pozwala na umieszczenie tam wszystkich propozycji. Cyfrowa sieć kablowa stwarza nowe możliwości. Ogromne możliwości daje transmisja satelitarna.
Przyszłość to z pewnością także zupełnie nowe propozycje kanałów tematycznych. Już teraz z powodzeniem funkcjonuje kanał kulinarny, a najbliższy czas ma przynieść start kanału poświęconego polowaniom i łowieniu ryb. Kanały tematyczne to na pewno jedna z dróg rozwoju telewizji. Czy jednak sprawi to, iż niedługo znikną takie kanały jak TVP 1 czy Polsat? Nie, ponieważ widzowie ciągle oczekują kanałów będących propozycją dla szerokiej widowni. Z pewnością jednak telewizyjny krajobraz będzie się ciągle zmieniał i zaskoczy nas nieraz nowymi propozycjami.
Marcin Bochenek
Autor jest Członkiem Zarządu TVP SA. zawieszonym przez Radę Nadzorczą telewizji
|
|
